İsrail’deki Tapınak Hareketi’nin Mescid-i Aksa’yı Ortadan Kaldırma Senaryoları

Mescid-i Aksa’nın tamamen yıkılarak yerine bir Yahudi tapınağı inşa edilmesini destekleyen Tapınakçı hareket İsrail’de ve ABD’de gittikçe güç kazanıyor. Bundan önceki çevirimiz Hıristiyan Siyonistler’in Amerikan sisteminde nasıl pozisyon aldıkları ve Kudüs konusundaki vizyonlarıyla ilgiliydi. Aşağıdaki yer alan yazı da Üçüncü Yahudi Tapınağı’nın Mescid-i Aksa’nın yerine inşa edilmesini destekleyen Yahudiler’in nasıl hareket ettiğini ve İsrail’de nasıl yaygınlaştığı anlatıyor. Mondoweiss web sayfasından Mersiha Gadzo’nun yazısı gerek Kudüs gerek de Mescid-i Aksa konusunda oldukça sıkıntılı bir sürece işaret ediyor.

 

F171009YLFF09

 

“Kalpleri Hazırlamak”: Tapınak Hareketi Mescid-i Aksa’nın harabeleri üzerine Üçüncü Tapınak’ı inşa etmeye hazırlanıyor

Mersiha Gadzo

16 Şubat 2018- Mondoweiss

Mesiyanik terör örgütü “Makhteret/Jewish Underground/Yahudi Yeraltı Örgütü” üyesi Yehuda Etzion hapishanedeyken 1984 yılında Kubbet’üs Sahra’yı neden havaya uçuramadığını anladı.  Etzion’a göre “nefret ettikleri o şeyi” yok etme planlarında bir sıkıntı yoktu. Tek problem erken davranmış olmalarıydı. Hapishaneden yazdığı mektubunda “o kuşağın buna hazır olmadığını” anlatıyordu.

Etzion hapishaneden çıkar çıkmaz Chai Vekayam (Hayatta ve Burada) Hareketi’ni kurdu. Harem el-Şerif/Mescid-i Aksa olarak bilinen ve üzerinde Kubbet’üs Sahra ve Kıble Mescidi’nin bulunduğu Kudüs Eski Şehir’deki kutsal toprak parçasında Üçüncü Tapınak’ı inşa etmek için insanların [toplumun Yahudi kesiminin- çn] buna ikna edilmesi gerektiğini düşünüyordu. İslam’ın en kutsal üçüncü mekanı olmanın yanı sıra Yahudiliğin en kutsal mekanlarından biri, Üçüncü Tapınak’ın kurulması istenen yerdi.

Mesiyanik inanca göre Üçüncü Tapınak’ın Mescid-i Aksa’nın -aynı zamanda bir zamanlar Birinci ve İkinci Tapınaklar’ın bulunduğu[1]– yerde inşa edilmesi Mesih’in gelişine yapılacak bir hazırlıktır.

Hapishaneden yazdığı mektubunda Kubbet’üs Sahra’yı yok etmenin planın bir parçası olabileceğini anlatıyor:

“Yavaş yavaş büyüyen yeni bir güç kurmalı, eğitimsel ve sosyal faaliyetlerini yeni bir liderlik altında birleştirmeliyiz. Elbette Kubbet’üs Sahra’nın Tapınak Tepesi’nden silinmesi bu yeni hareket gelişirken mi yoksa bu hareketin yetiştirdiği insanlar eliyle mi olacaktır bunu şu anda söylemek zor. Ancak bir şeyden eminim: Tapınak Tepesi muhakkak (Müslümanların yapılarından) arındırılacaktır…”

Otuz yıl sonra, İsrailli sivil toplum kuruluşu İr Amim (İbranice “Halkların Şehri”) 2013 yılında yayınladığı “Tehlikeli İşbirliği” başlıklı raporda şunlar yazılı: “Daha pratiğe dönük olan Kubbet’üs Sahra’yı yıkmadan önceki adım yani ‘kalpleri hazırlama’ süreci bütün kararlılığıyla devam ediyor.”

O zamandan beri “Tapınak farkındalığını” arttırmak amacıyla, Üçüncü Tapınak’ın öneminden ve inşası sürecini insanlara anlatan onlarca kurum oluşturuldu.  İr Amim 2013 yılında Mescid-i Aksa’daki statüskonun değiştirilmesini savunan 19 kayıtlı dernek tespit etti.

İsrail 1967’den bu yana Mescid-i Aksa’ya girişleri kontrol ederken bu alan Ürdün’e bağlı İslam Vakfı tarafından yönetilmektedir. Müslüman olmayanlar buraya turist olarak girebilir ama ibadet edemezler.

Bugün Mescid-i Aksa’daki statüskoyu değiştirmek ve burada bir tapınak inşa etmek İsrail’in ana akım söylemine inmiş durumda. 2017, Mescid-i Aksa’ya giren Yahudilerin sayılarındaki %75 artış da olmak üzere pek çok açıdan rekor kırılan bir yıl oldu. 2016 yılında Mescid-i Aksa’ya giren Yahudi sayısı 14,600 civarındayken 2017 yılında bu sayı 25,600’e yükseldi. Geçen ekim ayında yaklaşık 500 Yahudi aktivist Güney Duvarında, Aksa’ya her zamankinden çok daha yakın bir yerde ritüellerini gerçekleştirdi.

“Bütün Mücadele Egemenlik İçin”

Pek çok Tapınakçı aktivist Mescid-i Aksa’da ibadet etmenin burada Üçüncü Tapınak’ı inşa etmeye giden yoldaki ilk adım olduğunu kabul ediyor. Bu sebeple Filistinliler Aksa’daki artan Yahudi girişlerinden ötürü tedirginler.

Haftalık olarak Mescid-i Aksa’ya giren Yahudilerin sayılarını kamuoyuyla paylaşan Yareah isimli STK’nın kurucusu Elishama Sandman, Mescid-i Aksa’nın Tapınakçı Yahudiler tarafından kullanılan “Tapınak Tepesi” ismini kullanarak şunları söylüyor:

“Temel hedefimiz Tapınak Tepesi’nde bir tapınak inşa etmek. Tapınağa giderken izlenmesi gereken bir yol var ve bu yolda da bizim daha yakın ve pratik amaçlarımızı oluşturan kilometre taşları var: Tapınak Tepesi’nde açık ve özgürce ibadet imkanı, Yahudiler için daha uzatılmış ve düzenlenmiş giriş saatleri ve diğer insanlar arasında bu konudaki farklılığın artırılması gibi.”

Likud Partisi eski üyesi Moshe Feiglin Yahudilerin Mescid-i Aksa’da ibadete davet edilmelerinin ardındaki asıl niyeti şöyle anlatmıştı:

“Dürüst olalım. Buradaki mücadelenin temel amacı ibadet filan değil. Araplar’ın Yahudilerin Allah’a dua etmesinden rahatsız olduğu filan yok. Neden olsun ki? Hepimiz Allah’a inanıyoruz. Asıl mücadele egemenlikle alakalı. Hikayenin aslında bu var. Bütün bu hikaye tek bir şey için: Egemenlik.”

Geçtiğimiz yaz sağcı hahamlar “bu mekana aidiyetimizi pekiştirmek için” ziyaretlerin artırılması çağrısında bulundu.

North Carolina Üniversitesi’nden Dini Çalışmalar Profesörü Motti Inbari, Yahudi aktivistlerin “Tapınak dağına çıkmalarının aslında mekanı sahiplenmeye yönelik olduğunu” onaylıyor. Inbari Mondoweiss’a “Üçüncü Tapınak’ın inşası geleceğe dönük bir vizyondur, bugün yarın olacak bir şey değil” dedi. “Fakat Tapınak Tepesi’ndeki Yahudi varlığı ve ibadet için gelmeleri daha gerçekçi/dünyevi düzlemde sahiplenmeyi mümkün kılmaya dönük sembolik bir eylem.”

Likud’un Knesset’teki milletvekili Yehuda Glick, on yıldan uzun bir süredir Yahudilerin Aksa’ya ziyaretlerini arttırmada ve ibadet taleplerinin dile getirilmesinde anahtar bir rol oynadı. Glick’e göre, 1990 yılında Aksa’ya ilk girdiğinde Yahudi ziyaretçiler sadece bir seferde topluca girebiliyorlardır ve bu ziyaretleri destekleyen sadece üç haham vardı. Büyük hahamlar, mekanın kutsiyetinden ötürü Yahudilerin Aksa’nın herhangi bir yerine ayak basmasının yasak olduğuna hükmediyorlardı.

Şimdilerde ellili gruplar halinde daha fazla seferde Yahudiler Mescid-i Aksa’ya girebiliyor ve Glick’e göre 300 kadar haham Tapınakçı Yahudiler’in bu çağrısını destekliyor.

İr Amim’in yaptığı çalışmaya göre “Yesha Konseyi’ndeki hahamlar bir araya gelerek Yahudi halakasındaki (şeriatindeki) Tapınak Tepesi’nin ziyaretiyle alakalı pozisyonları gözden geçirdiler ve dahası bir zamanlar Tapınak’ın yeniden inşasına dair pratik/dünyevi bir plan yürütülemeyeceğini savunan Harediler arasındaki bölünmeleri de gözler önüne serdiler.”

“Gidişat Endişe Verici”

Tapınak hareketinin önce gelen kuruluşlarından birisi Tapınak Enstitüsü ve 2011’den beri inşa edilecek tapınağın taslaklarını hazırlamış durumda. 2014 yılında da kitlesel fonlama yapılabilen Indiegogo web sayfası üzerinden Üçüncü Tapınağın mimari planlarını hazırlatabilmek için 100.000 dolar topladı.

 

Temple-Institute-4Tapınak Enstitüsü’nde sergilenen tapınak maketi

Ebeveyn ve yaşlılarını koruyup kollayarak Üçüncü Tapınak’a götüren gençleri gösteren videolardan birinde şöyle bir slogan yazılı: “O kuşak, bu kuşak. Çocuklarımız hazır.”

Ulaşmak istedikleri yer bir komplo teorisi filan değil.

Enstitü’deki plastik vitrinlerde sergilenen onlarca ritüel eşyası sadece replikalardan ibaret değil. Sergilenen eşyalar, inşa edildiğinde Üçüncü Tapınak’ta özellikle kullanılmak üzere üretilmiş şeyler.

 

0W5A2075-768x512Bu menora, Tapınak Enstitüsü tarafından “Üçüncü Tapınak inşa edildikten sonra kullanılmak üzere ” yaptırıldı ve Kudüs’teki Yahudi Mahallesi’nden Ağlama Duvarı’na giden yola yerleştirildi.

Web sayfalarındaki açıklamalarında şöyle yazılı: “Tapınak Enstitüsü’nün nihai amacı İsrail’in, (şu anda Mescid-i Aksa’nın bulunduğu) Moria Dağı’nda Tevrat’taki emirler çerçevesinde Üçüncü Tapınak’ı yeniden inşa etmesidir.”

Enstitü’nün duvarlarında tramvay ve teleferikle ziyaretçilerin tapınağa geldiği resimler asılı. Hepsi de tam olarak Mescid-i Aksa’nın yerine inşa edilmiş Üçüncü Tapınak’ın devasa yapısına bakıyorlar. Resimlerin hiçbirinde ne Kubbet’üs Sahra ne de Aksa’daki diğer yapılar yer alıyor.

dsc00512.jpgİsrail Müzesi’nde yer alan tapınak maketi

İr Amim’in raporuna göre, Tapınak Enstitüsü’nün eğitim işlerinden sorumlu ofisi Midrasha üzerinden İsrail eğitim sistemine “gittikçe daha çok müdahil olması son derece endişe verici bir durum.”

Aynı raporda “tapınak inşasından filan bahsetmeden kendini bir eğitim kurumu şeklinde tanıtan enstitü kendisine destekçi bulmak konusunda oldukça başarılı oldu. Zira bu konuda farklı bir görüşü savunan hiçbir enstitü vs olmadığından İsrail Milli Eğitim Bakanlığı’nın çatısı altında eğitim gören hem seküler hem de dindar öğrenciler doğrudan bu kuruluşun açıkça önyargılı ve katı bakış açısına maruz kalıyor.”

2008’den 2011’e dek Tapınak Enstitüsü ve Midrasha devlet bütçesinden 110.000 Dolar (412.000 Şekel) pay aldı. Ulaşılabilen en güncel istatistiklerin olduğu 2012 yılında Midrasha, Milli Eğitim Bakanlığı’ndan 230.000 Dolar (819,000 Şekel) para aldı.

Tapınak Enstitüsü’nün etkisi Knesset’e de uzandı. Mayıs 2013’ten Ekim 2014’e kadar Knesset İç İşler Komitesi Yahudiler’in Mescid-i Aksa’ya girişi ve burada ibadet edebilmeleriyle ilgili 14 kez görüşme yaptı. Bundan önceki on yıl içerisinde bu görüşmelerin sayısı sadece dört.

(Tapınak hareketinin önde gelenlerinden Milletvekili) Glick, Mescid-i Aksa’da düzeni sağlamaya yönelik çalışan Müslüman Murabıt Hareketi’nin yasadışı ilan edilmesi konusunda 2015 yılında İsrailli siyasetçileri iknasına yönelik ciddi bir lobi faaliyeti yürüttü.

Bir röportajda Glick “Likud Partisi’ne katılan dindar gruplar meseleyi perdeleyerek ana akım siyasetin seviyesine indirdiler. (…) Önemli anların hepsinde oradaydım ve bu fikri desteklemek ve ilerletmek adına elimdeki bütün imkanları kullandım.” dedi

2013 yılında yapılan bir ankete göre İsraillilerin üçte biri Mescid-i Aksa’nın yerine Üçüncü Tapınak’ın inşa edilmesini destekliyor.

Son dönemde Mescid-i Aksa üzerindeki egemenlik meselesi hukuki zeminlerde tartışılıyor. Geçen Ekim ayında İsrail Yüksek Mahkemesi mekanın kutsiyetine saygısızlık olduğu gerekçesiyle Mescid’in bahçesinde top oynanmasını yasakladı. Filsitinli çocuklar işgal altındaki Doğu Kudüs’te top sektirebilecekler çok az yer olduğundan zaman zaman Mescid-i Aksa’nın bahçelerinde top oynuyorlar.

İslam Vakfı Mescid-i Aksa üzerinde İsrail kontrolünü tanımadığı için İsrail mahkemelerinin Vakıf aleyhinde açtığı davalar ve gönderdiği celplere herhangi bir cevap vermiyor. Vakıf İsrail’in Aksa’daki işlere karışmak gibi bir otoritesinin olmadığını söylüyor.

Mescid-i Aksa’yı çekip çeviren Vakfın yöneticisi Ömer Kisvani’ye göre geçtiğimiz Temmuz’daki Filistinlilerin ibadet eylemlerinden beri İsrail makamları Mescid-i Aksa’ya alet edevat, elektrik kablosu ve tamir malzemesinin girişine izin vermiyor. Ve sonuç olarak Aksa’da çokça ihtiyaç duyulan tamirat yapılamıyor. En ufak bir tamirat bile İsrail polisinden onay gerektiriyor. Ocak 2017’de yapılması planlanan tamirat hala dondurulmuş durumda. Any minor maintenance now requires approval from the Israeli police. Kisvani “Temizlik de buna dahil. Temizlik yapmamız için İsrail polisinden izin almamız gerekiyor. Zira Aksa’daki statüskoyu değiştirmek istiyorlar. Mescid üzerinde daha fazla kontrole sahip olmak istiyorlar” dedi.  “[İsrailliler] yakın zamanda kendi egemenliklerini dayatmak adına daha hızlı adımlar atacaklar. Şu anda savaş camiinin içerisindeki vakıfla. İsrail hükümeti Filistinlilerin tepkisini uyandırmadan yeni siyasetini uygulamak için yollar arıyor. Dışarıdakiler için her şey sakin ve sessiz görünüyor ama bu illüzyondan başka bir şey değil. Aslında hiçbir eşyin sakin olduğu filan yok. Korkarım böyle devam ederse durum bir gün patlayacak” diye ekledi.

Yazının İngilizce aslına şu linkten ulaşabilirsiniz:

https://mondoweiss.net/2018/02/preparing-movement-building/

[1] Birinci ve İkinci Yahudi Tapınaklarının burada bulunduğu konusu oldukça tartışmalıdır.-çn

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s